Azərbaycanda müəllif hüquqları — elmi, ədəbi və bədii əsərlərin yaradılması və istifadəsi zamanı yaranan münasibətləri tənzimləyən hüquqi normalar sistemidir. Azərbaycan Respublikasının “Müəllif hüquqları və əlaqəli hüquqlar haqqında” Qanunu müəlliflər və hüquq sahibləri üçün geniş obyekt və hüquq spektrini, həmçinin müvafiq prosedur və təminatları nəzərdə tutur.
Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, müəllif hüququ əsərin yaradıldığı andan yaranır və müəllifin həyatı boyu, həmçinin onun ölümündən sonra 70 il müddətində qüvvədə qalır. Əsər anonim və ya təxəllüslə dərc olunduqda, qorunma müddəti əsərin qanuni dərc olunduğu tarixdən etibarən 70 il təşkil edir.
Müddət başa çatdıqdan sonra əsər ictimai istifadəyə keçir, lakin müəllifin şəxsi qeyri-əmlak hüquqları müddətsiz olaraq qorunur. Bundan əlavə, Azərbaycan ərazisində heç vaxt hüquqi mühafizə altında olmayan əsərlər qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq ictimai istifadəyə aid edilir.
Qeydiyyatın əhəmiyyəti
Bu səbəbdən müəllif hüquqlarının Azərbaycanda vaxtında qeydiyyata alınması tövsiyə olunur. Belə qeydiyyat müəllifliyin rəsmi təsdiqi və müəllifin hüquqi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Qeydiyyat şəhadətnaməsinin mövcudluğu əsərin qanunsuz istifadəsi və ya müəllif hüquqlarının pozulması hallarında hüquqların effektiv müdafiəsini təmin edir və məhkəmə, həmçinin inzibati orqanlarda mühüm sübut kimi çıxış edir.
Bundan əlavə, qeydiyyatdan keçmiş müəllif hüquqları müəllif müqavilələrinin, lisenziya sazişlərinin və müstəsna və ya qeyri-müstəsna hüquqların ötürülməsinin rəsmiləşdirilməsini asanlaşdırır ki, bu da əsərin qanuni kommersiyalaşdırılmasına və müəllif hüquqlarının effektiv idarə olunmasına imkan yaradır.
Müəllif hüquqları ilə qorunan obyektlər
- Ədəbi əsərlər (kompüter proqramları daxil olmaqla);
- Musiqi və dram əsərləri;
- Audiovizual əsərlər (filmlər, video yazılar və s.);
- Rəsm, memarlıq, fotoqrafiya və tətbiqi incəsənət əsərləri;
- Törəmə əsərlər (tərcümələr, adaptasiyalar, aranjimanlar);
- Toplu və tərtib edilmiş əsərlər.
Azərbaycanda müəllif hüquqları ilə qorunmayan obyektlərə rəsmi sənədlər (qanunlar, məhkəmə qərarları və s.), dövlət rəmzləri və nişanları, folklor nümunələri, həmçinin gündəlik xəbərlər və informasiya xarakterli faktlar daxildir.
Müəllif hüquqlarının sahibi açıqlanmış və ya açıqlanmamış əsərləri müəllif hüququnun qüvvədə olduğu müddət ərzində səlahiyyətli dövlət orqanında qeydiyyatdan keçirə bilər.
Qeydiyyat üçün tələb olunan sənədlər
- Müəllif və hüquq sahibinə dair məlumatlar: müəllifin və hüquq sahibinin pasport surətləri (fiziki şəxslər üçün) və ya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatını təsdiq edən sənəd, direktorun pasportu və onun notarial qaydada təsdiq edilmiş tərcüməsi;
- Müəllif hüquqları obyektinə dair məlumatlar (adı, yaradılma tarixi və s.);
- Mövcud olduqda, hüquqların ötürülməsini təsdiq edən sənədlər;
- Müəllif hüquqları obyektinin materialı və ya surəti;
- Müvafiq dövlət rüsumunun ödənildiyini təsdiq edən sənəd;
- Nümayəndəyə verilmiş etibarnamə.
Sənədlər Azərbaycan dilində qəbul edilir. Təqdim olunan sənədlər müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olduqda, qeydiyyat şəhadətnaməsi adətən 1–3 ay ərzində təqdim olunur.
Müəllif və əlaqəli hüquqlar müqavilə əsasında üçüncü şəxslərə ötürülə bilər. Bu ötürülmə müstəsna və ya qeyri-müstəsna lisenziya formasında həyata keçirilir və hüquqların həcmi ilə istifadənin şərtlərindən asılıdır.
“Mikhailyuk, Sorokolat & Partners” şirkətinin mütəxəssisləri Azərbaycanda müəllif hüquqlarınızın qeydiyyatı prosesində sizə peşəkar hüquqi dəstək göstərməyə hazırdırlar. Biz müraciət prosesində təqdim olunan bütün məlumatların məxfiliyini təmin edirik.
